Là mỏ khai thác hầm lò nhưng Xí nghiệp than Cao Thắng (Công ty than Hòn Gai) gần 4 năm nay không để xảy ra tai nạn lao động nghiêm trọng. Trong khi đó năm nào XN cũng hoàn thành vượt mức KHSX, thu nhập ngày càng tăng lên, điều kiện và môi trường làm việc ngày càng cải thiện. Chẳng cứ văn phòng XN khang trang hơn mà tại khu vực sản xuất ở Bắc Bàng Danh và Cái Đá đều được cải tạo ngày một xanh hơn, đẹp hơn.

Đến PX Cơ điện vận tải, chúng tôi thấy một nhóm thợ đang hoàn thiện bảng điện có khẩu hiệu tuyên truyền về công tác an toàn sẽ được treo trên đường lò. Ngoài những khẩu hiệu đã có từ lâu nay có những khẩu hiệu mới toanh: Tự bảo vệ mình- Bảo vệ đồng đội'', hay "Không biết không làm- Không hiểu phải hỏi"… Anh Nguyễn Đạt Qui, Quản đốc PX cho biết: Công xá chẳng được bao nhiêu, nhưng để phục vụ tuyên truyền an toàn trong đường lò thì chúng tôi huy động anh em làm hoàn thành sớm để đưa vào lò. Tại bảng tin khu Bắc Bàng Danh, bên cạnh những bài viết “cây nhà lá vườn” nêu gương người tốt việc tốt còn công khai cả quyết định của Giám đốc XN phạt thẻ vàng cho những trường hợp vi phạm an toàn, họ phải nghỉ sản xuất từ 3 đến 7 ngày để học lại an toàn.

Trở về văn phòng XN trao đổi với ông Bùi Xuân Vững, Bí thư Đảng ủy,  Phó Giám đốc phụ trách công tác an toàn XN được thông tin ngay: Ba năm không tai nạn nghiêm trọng là thành tích. XN lại đề ra mục tiêu cho năm 2010: Giữ vững an toàn, không để xảy ra TNLĐ nghiêm trọng. Công tác an toàn ở XN Cao Thắng đã huy động cả hệ thống chính trị trong XN vào cuộc. Giải pháp chính đảm bảo an toàn là XN  đầu tư thoả đáng đưa công nghệ khai thác tiên tiến vào lò, vừa đạt sản lượng cao, vừa đảm bảo an toàn cho thợ lò. Ngoài dự án V9, V10 khu Cái Đá do Công ty đầu tư, XN còn đầu tư 30 tỷ đồng trong năm 2009 để  xén mở rộng 800m lò chật hẹp, lắp đặt 900m băng tải, sửa chữa nhà xưởng… điều kiện làm việc của thợ lò tốt hơn, an toàn hơn. Một thành công của Cao Thắng là có được lực lượng giám sát an toàn (GSAT) gồm 17 người có đủ trình độ chuyên môn để “Tít còi” những cá nhân, đơn vị vi pham qui định an toàn. Năm 2009 các GSAT đã lập biên bản 25 trường hợp, 6 lần dừng sản xuất, 12 lần không nghiệm thu sản phẩm. Cánh thợ lò gọi vui họ là “cảnh sát lò”. Mô hình GSAT làm việc độc lập với PX, có chế độ tiền lương như cán bộ kỹ thuật, được khen thưởng kịp thời (chẳng hạn, quí 1/2010 mỗi người được thưởng 700.000 đồng) đã góp phần quan trọng để XN loại bỏ được TNLĐ nghiêm trọng. Mỗi năm XN chi cho công tác AT khoảng 10 tỷ đồng để đổi lấy tiếng cười của thợ lò sau mỗi ca sản xuất. Những tháng còn lại của 2010, XN Cao Thắng tiếp tục thực hiên công tác an toàn với: Tư duy đơn giản-Hành động cương quyết- Rút kinh nghiệm kỹ - Không phức tạp hoá công tác an toàn - Có kế hoạch chi tiết, Làm đến nơi - Tìm ra nguyên nhân của từng vụ việc, tai sao xảy ra để có đối sách. Ông Vững nói: Mỗi ca XN có 300 thợ lò làm việc. Cùng trong thời điểm có 300 động tác của thợ lò. Chỉ cần 1 động tác sai là xảy ra sự cố! Cho nên Giám đốc và Công đoàn XN đang triển khai có hiệu quả Chương trình “Xây dựng PX và Tổ sản xuất an toàn điển hình” là để đề cao trách nhiệm của những người đứng đầu 3 cấp Giám đốc - Quản đốc - Tổ trưởng sản xuất.

Ông Phạm Văn Bình, Chủ tịch Công đoàn XN Cao Thắng là mẫu người “có tâm” với mạng sống của thợ lò. Ông Bình có thâm niên 13 năm chỉ huy sản xuất trong lò và 2 năm làm việc ở Phòng an toàn XN nên có kiến thức sâu rộng về công việc an toàn, liên quan đến sự sống còn của người thợ. Có đầu tư vào đổi mới công nghệ khai thác hầm lò, có KH AT nhiều tỷ đồng, có cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động, có tuyên truyền trực quan là điều tốt. Công đoàn đặc biệt quan tâm đến đội ngũ An toàn viên ở từng tổ sản xuất. Họ là người trực tiếp sản xuất như bao người khác nhưng có trách nhiệm hơn, thấy ai làm sai qui định an toàn, nhẹ thì nhắc nhở, nặng thì kiến nghị. Cho nên đội ngũ ATV làm tốt sẽ giảm thiểu nhiều lắm đến tai nạn xảy ra. Công đoàn quan tâm đặc biệt đến đội ngũ ATV, có bình xét phân loại (ai không đủ phẩm chất bị loại ngay), được dự họp, biểu dương, có khen thưởng kịp thời (một quí ai làm tốt được thưởng đến 500.000 đồng). Nếu một người thợ lò có kinh nghiệm, chỉ cần sờ vào gương than và nói với Quản đốc: “Mặt gương mát” là một cảnh báo quí giá cho người chỉ huy sản xuất. Cho nên nhận thấy tầm quan trọng của việc  phát hiện nguy cơ mất an toàn của thợ lò nên Giám đốc và Công đoàn XN đã ra nghị quyết liên tịch “Về việc tổ chức cuộc thi tìm hiểu và dự báo các nguy cơ gây TNLĐ, sự cố trong sản xuất” trong XN. Những phát hiện nguy cơ này được coi là những kiến nghị để XN giải quyết ngay và tác giả của phát hiện nguy cơ được khen thưởng kịp thời. Đây là cách làm hay của Cao Thắng để đạt được mục tiêu 2010: “Tai nạn, sự cố bằng không”. Ông Bình tâm sự: Ngày còn chỉ huy sản xuất trong lò, có một đêm trằn trọc vì một đoạn lò đang khai thác không đảm bảo an toàn, đã vớ ngay điện thoại phôn cho phó quản đốc trực ca: ngừng sản xuất, rời ra vị trí khác. Nếu không chỉ đạo kịp thời mà sáng ra nhận tin báo ở nơi ấy xảy ra TNLĐ nghiêm trọng thì ân hận biết bao. Lúc ấy người Quản đốc như bị sát muối vào lòng vì ân hận mình đã không lường hết nguy cơ mất an toàn. Chỉ mong sao sau ca sản xuất chỉ được nghe tiếng cười râm ran, đùa tếu của cánh thợ lò mà không phải nhìn thấy những giọt nước mắt của những người làm ra hòn than - những người thợ lò, “Ăn cơm dương thế, làm việc âm ty”.